شمس الدين محمد بن محمود آملي
151
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
صدر بكند رودم الاخوين و اقاقيا و روغن بادام و غذا مزوره عدس به آب غوره و سماق و تنقل به گل ارمنى و طباشير . و ضعف معده اگر از سوء مزاج حار مادى بود و ماده مايل بفوق تنقيه كند بقى بعد از آنكه ماهى تازه بخورد و جو آب به اسگنجبين فاتر بياشامد و اگر ماده مايل به اسفل باشد تنقيه به اسهال بايد كرد . پس بستاند صبر و هليله و هر دو را بسگنجبين معجون كند و بياشامد و 2 ساعت صبر كند و بعد از آن مطبوخى از افسنتين و شاهتره و اجاص و مويز تخم بيرون كرده بياشامد و تكرار استعمال اين مطبوخ كند . چنان كه معده پاك شود و اگر آن ضعف از امتلاء مرارى بود ماء الجبن با سگنجبين شكرى و هليله زرد و نمك هندى و سقمونيا مشوى و شكر بياشامد و اطعمه بارده رطبه هم چو فراريج و كدو و قثا و خس و اجاص به كار دارد و آب سرد و سكنگبين شكرى و آب انار مزو آب اجاص بسيار خورد . و اگر سوء مزاج حارّ بىماده بود اينقرص استعمال كند طباشير صندل ابيض حب قرع شيرين حب قثاحب خيار بذر بقلة الحمقاء از هر يكى پنج درم و گل خشگ هفت درم و كافور دانگى زرشك شش درم گل ارمنى 4 درم اين جمله را به آب كدو معجون كند و قرص سازد و آن را يك بار با ماست كاوترش بياشامد و يك بار به آب غوره و يك بار به آب ريباس و يك بار به آب حماض ترنج تا فساد معده زايل شود . و اگر از سوء مزاج بارد بود و مادى تنقيه معده كند بقى بعد از استعمال اشياء ملطفه هم چو ماهى شور و فجل و آب عسل يا طبيح شبت و سكنجبين عسلى مفتر يا بمسهل همچو حب اصطمخيقون يا حبى متخذ از مصطكى و صبر و سقى ايارجات كبار و اگر بيمار احتمال آن نكند ماروسيا با روغن گل و آب اجاص بياشامد و چون معده پاك شود اين دوا بياشامد . مصطكى سه درم كهربا و نعنع خشگ و مرما حوز و عود خام از هر يكى